‘भगवान श्री महाकालभैरव रहस्यप्रकाश – खंड २’ हा पूज्य श्री गुरुदेव श्रीनिवासजींनी रचलेल्या या अद्वितीय आध्यात्मिक महाग्रंथाचा दुसरा भाग आहे. या ग्रंथामध्ये भगवान श्री महाकालभैरव यांच्या दिव्य स्वरूपाचे, त्यांच्या उपासना परंपरेचे आणि भैरव तत्त्वाशी संबंधित अनेक गूढ आध्यात्मिक रहस्यांचे अधिक सखोल विवेचन करण्यात आले आहे. या महाग्रंथाच्या दुसऱ्या भागाला महात्मेतिहासखंड’ असे नाव देण्यात आले आहे. या खंडामध्ये पूज्य श्री गुरुदेव श्रीनिवासजींनी भगवान श्री मल्लारी मार्तंडभैरव यांच्या उपासनेची परंपरा प्रागैतिहासिक काळापासून ते आधुनिक ऐतिहासिक कालखंडापर्यंत अखंडपणे कशी प्रवाहित होत आली आहे, याचा सखोल आध्यात्मिक आणि ऐतिहासिक आढावा घेतला आहे.

या ग्रंथामध्ये भगवान भैरवांच्या साधना परंपरेच्या संवर्धनासाठी, आचरणासाठी आणि प्रचार-प्रसारासाठी प्राचीन काळापासून महत्त्वपूर्ण योगदान देणाऱ्या पंधरा महाभैरवाचार्यांच्या जीवनकार्याचे आणि आध्यात्मिक योगदानाचे विस्तृत विवेचन करण्यात आले आहे. या महान विभूतींच्या जीवनचरित्राचा अभ्यास करून पूज्य श्री गुरुदेवांनी भैरव साधना परंपरेची अखंडता, व्यापकता आणि तिचे आध्यात्मिक महत्त्व अत्यंत प्रभावीपणे उलगडून दाखविले आहे.

या ग्रंथामध्ये विवेचित केलेल्या पंधरा पूजनीय महाभैरवाचार्यांची नावे पुढीलप्रमाणे आहेत -

भगवान श्री नंदिकेश्वर, भगवान श्री दक्षप्रजापती, भगवान श्री दुर्वास ऋषी, भगवान श्री अगस्त्य महर्षी, दैत्यराज भगवान श्री प्रह्लाद, भगवान श्री अंगद (वालीपुत्र), महर्षी वसिष्ठांचे पुत्र भगवान श्री इंद्रप्रमद वैतालेंद्र महाकवी, भगवान श्री गौडपादाचार्य, भगवान श्री गोविंदपादाचार्य, भगवान श्री आदि शंकर भगवत्पाद (श्रीमद् जगद्गुरु आद्य शंकराचार्य), भगवान श्री मच्छिंद्रनाथ, भगवती श्री ललिताभैरवी (श्री मैनाकिनीदेवी), भगवान श्री गोरक्षनाथ, भगवान श्री लक्ष्मणदेशिकेंद्र आणि भगवान श्री अभिनवगुप्तपाद.

या सर्व दिव्य महाभैरवाचार्यांच्या जीवनकार्याद्वारे पूज्य श्री गुरुदेवांनी भैरव उपासना संप्रदायाच्या उत्कर्षामध्ये, त्याच्या संरक्षणामध्ये आणि साधकांना आध्यात्मिक मार्गदर्शन देण्यामध्ये या महान विभूतींची असलेली अद्वितीय भूमिका स्पष्ट केली आहे.

या खंडाचे एक महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य म्हणजे पूज्य श्री गुरुदेव श्रीनिवासजींनी लिहिलेला ‘श्री महाकालभैरवोपासना संप्रदाय – एक ऐतिहासिक शोध आणि प्रबोधन’ हा अभ्यासपूर्ण लेख. या लेखामध्ये श्री महाकालभैरव उपासना संप्रदायाचा उगम, विकास, परंपरेची अखंडता आणि त्याचे ऐतिहासिक व आध्यात्मिक महत्त्व यांचे सखोल विवेचन केले आहे. भैरव उपासना संप्रदायाचा ऐतिहासिक, तात्त्विक आणि आध्यात्मिक दृष्टीने अभ्यास करू इच्छिणाऱ्या अभ्यासक, संशोधक आणि साधकांसाठी हा लेख अत्यंत उपयुक्त संदर्भग्रंथ ठरेल.

हिंदू समाजामध्ये देवता तत्त्व आणि धर्मपरंपरेविषयी अनेक श्रद्धा व संकल्पना प्रचलित आहेत. त्या पारंपरिक धारणांचा विचार करून पूज्य श्री गुरुदेवांनी या लेखामध्ये भैरव संप्रदायाकडे पाहण्याचा एक व्यापक आणि सखोल आध्यात्मिक दृष्टिकोन मांडला आहे. त्यामुळे भैरव संप्रदायाचे अभ्यासक आणि जिज्ञासू साधक यांना या परंपरेचे एक नवीन आणि अधिक विस्तृत आकलन प्राप्त होईल.

या महाग्रंथामध्ये श्रीमद् जगद्गुरु आद्य शंकराचार्यांनी रचलेले ‘कालभैरवाष्टक स्तोत्र’ समाविष्ट करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर पूज्य श्री गुरुदेव श्रीनिवासजींनी रचलेली ‘श्री महाकालभैरव आरती’ तसेच इतर अनेक प्रभावशाली भैरव स्तोत्रे देखील या ग्रंथात समाविष्ट आहेत. या स्तोत्रांमुळे या ग्रंथाचे भक्तिमूल्य अधिक वृद्धिंगत झाले असून, साधकांना भगवान श्री महाकालभैरव यांच्या उपासना आणि चिंतनासाठी अमूल्य साधन प्राप्त झाले आहे.

एकूणच, ‘भगवान श्री महाकालभैरव रहस्यप्रकाश – खंड २’ हा आध्यात्मिक ज्ञान, ऐतिहासिक संशोधन, भक्तिसाहित्य आणि भैरव साधना परंपरा यांचा अद्वितीय संगम असलेला अमूल्य महाग्रंथ आहे. भगवान श्री महाकालभैरव यांचे उपासक, भैरव साधनेचे साधक, हिंदू तत्त्वज्ञानाचे अभ्यासक तसेच सनातन धर्माच्या गूढ आध्यात्मिक परंपरांचा शोध घेणाऱ्या प्रत्येक जिज्ञासू साधकासाठी हा ग्रंथ एक अनमोल आध्यात्मिक ठेवा आणि मार्गदर्शक दीपस्तंभ ठरेल.