‘श्री गणेशार्चनदीपिका’ हा पूज्य श्री गुरुदेव श्रीनिवासजींनी रचलेला एक अत्यंत गूढ, आध्यात्मिक आणि ज्ञानप्रकाश देणारा ग्रंथ आहे. या ग्रंथामध्ये श्री महागणपतींच्या १०८ दिव्य नामांचे केवळ अर्थ, व्याख्या आणि महत्त्व यांचे विवेचनच नाही, तर त्या नामांमध्ये अंतर्भूत असलेल्या गहन आध्यात्मिक रहस्यांचा आणि सूक्ष्म अर्थस्तरांचाही सुंदर उलगडा करण्यात आला आहे.

आपण ज्या देवतेची उपासना करतो, त्या देवतेच्या नामामागील गूढ अर्थ समजून घेणे हा उपासनेचा एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण भाग आहे. देवतेच्या नामाचा खरा अर्थ जाणून त्याचे चिंतन करणे ही केवळ बौद्धिक प्रक्रिया नसून, ती त्या देवतेचे साक्षात् ध्यान आणि अंतर्मुख साधना होय.

जेव्हा चिन्मय सगुण-साकार परमेश्वर आपल्या भक्तांच्या कल्याणासाठी एखाद्या विशिष्ट दिव्य स्वरूपात प्रकट होतो, तेव्हा त्या स्वरूपामध्ये पाच दिव्य आणि मंगलमय आयाम प्रकट होतात. त्यांना ‘पंचविभव’ असे म्हटले जाते. हे पाच आयाम म्हणजे - नाम (दिव्य नाम), रूप (दिव्य स्वरूप), गुण (दिव्य गुण), लीला (दिव्य कार्य) आणि धाम (दिव्य निवासस्थान).

उपासना परंपरेतील शास्त्रांमध्ये या पंचविभवांना प्रत्येक देवतेच्या पूर्ण दिव्य अभिव्यक्तीचे स्वरूप मानले आहे. प्रत्येक साधकाने आपल्या इष्टदेवतेची पूजा, ध्यान किंवा उपासना करताना या पंचविभवांचे मनन आणि चिंतन करावे, असे सांगितले आहे.

अशा प्रकारे भक्तिभावाने आणि एकाग्रतेने उपासना केल्याने साधकाच्या अंतःकरणात आपल्या आराध्य देवतेच्या दिव्य नामांचे स्वाध्याय आणि चिंतन आपोआप सुरू होते. देवतेची नावे ही केवळ शब्दरूप नसून, ती त्या देवतेच्या पंचविभवांची साक्षात् प्रतिनिधी असतात. त्या नामांच्या वास्तविक अर्थाचे चिंतन केल्याने, साधकाच्या बुद्धीमध्ये आणि अंतःकरणामध्ये त्या देवतेचे दिव्य वैभव, स्वरूप आणि आध्यात्मिक तत्त्व हळूहळू प्रकाशित होऊ लागते.

देवतेच्या नामाचे अशा प्रकारे चिंतन केल्याने क्रियायोगाचे त्रिविध अंग - तप (आध्यात्मिक शिस्त), स्वाध्याय (आत्मचिंतन आणि शास्त्राध्ययन), आणि ईश्वरप्रणिधान (परमेश्वराप्रती संपूर्ण समर्पण) साधकाच्या व्यक्तिमत्त्वामध्ये सहजपणे विकसित होऊ लागतात. या अत्यंत सूक्ष्म आणि महत्त्वपूर्ण आध्यात्मिक प्रक्रियेचे पूज्य श्री गुरुदेव श्रीनिवासजींनी या ग्रंथामध्ये सविस्तर विवेचन केले आहे.

‘श्री गणेशार्चनदीपिका’ या ग्रंथाच्या अध्ययनानंतर साधकाला हे प्रकर्षाने जाणवते की, श्री महागणपतींच्या नामांचे केवळ यांत्रिक पद्धतीने पठण करण्यापेक्षा त्या नामांच्या गूढ अर्थाचे चिंतन आणि मनन करणे ही एक श्रेष्ठ परमार्थ साधना आहे. दिव्य नामांचे अर्थपूर्ण चिंतन हे भक्ती, ध्यान आणि आत्मोन्नतीचा अत्यंत प्रभावी मार्ग ठरते. ‘श्री गणेशार्चनदीपिका’ हा केवळ श्री महागणपतींच्या नामांचे भाष्य करणारा ग्रंथ नसून, भक्ती, ध्यान, उपासना आणि आत्मसाक्षात्काराच्या मार्गावर प्रकाश टाकणारा एक दिव्य दीपस्तंभ आहे. भगवान श्री गणेशांचे उपासक, श्री गणेशतत्त्व जाणून घेण्याची इच्छा असणारे साधक तसेच भक्तिमार्गातील जिज्ञासू पुरुष आणि स्त्रिया सर्वांसाठी हा ग्रंथ एक अमूल्य आध्यात्मिक ठेवा आहे. श्री गणपती उपासनेचा अधिक सखोल अनुभव प्राप्त करण्यासाठी ‘श्री गणेशार्चनदीपिका’ हा प्रत्येक भक्ताने अवश्य अभ्यासावा असा मार्गदर्शक ग्रंथ आहे.